Xạ trị được chỉ định cho người bệnh ung thư lưỡi giai đoạn sớm, sau phẫu thuật hoặc ung thư lưỡi tiến triển kèm hạch cổ.
Ung thư lưỡi thường bắt đầu từ lớp tế bào bao phủ bề mặt lưỡi. Bệnh có thể gây vết loét lâu lành, đau, chảy máu, nổi cục hoặc khiến người bệnh khó nhai, nuốt. Điều trị phụ thuộc vào vị trí, kích thước khối u, tình trạng hạch ở cổ, giai đoạn bệnh và sức khỏe của người bệnh.
ThS.BS Vương Ngọc Dương, Phó khoa Xạ trị, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết phẫu thuật là phương pháp điều trị phổ biến với bệnh ung thư lưỡi. Bác sĩ cũng có thể chỉ định hóa trị, xạ trị phù hợp dựa trên khả năng kiểm soát ung thư, đồng thời bảo tồn chức năng nói, nuốt và chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Ung thư lưỡi giai đoạn sớm
Ở giai đoạn này, khối u nhỏ, còn khu trú, xạ trị có thể được sử dụng với mục tiêu diệt hoàn toàn tế bào ung thư. Tùy vị trí và kích thước khối u, bác sĩ có thể lựa chọn xạ trị bên ngoài hoặc đưa nguồn phóng xạ đến sát khối u.
Sau phẫu thuật ung thư lưỡi
Không phải người bệnh nào phẫu thuật cũng cần xạ trị sau phẫu thuật. Bác sĩ điều trị dựa vào kết quả xét nghiệm khối u và hạch, mức độ phẫu thuật để đánh giá nguy cơ bệnh quay trở lại.
Xạ trị có thể được chỉ định khi khối u lớn hoặc ăn sâu, có tế bào ung thư tại mép vùng phẫu thuật, ung thư đã lan đến hạch cổ hoặc có một số đặc điểm cho thấy nguy cơ tái phát cao.
Nếu nguy cơ tái phát rất cao, chẳng hạn tế bào ung thư còn tại vùng phẫu thuật, đã lan ra ngoài hạch, bác sĩ có thể phối hợp thêm hóa trị trong quá trình xạ trị nếu người bệnh đủ sức khỏe. Mục tiêu là tiêu diệt những tế bào ung thư rất nhỏ có thể còn sót lại sau phẫu thuật.
Ung thư lưỡi tiến triển tại chỗ hoặc có hạch cổ
Khi khối u lớn, lan sang các vùng lân cận, xuất hiện hạch ở cổ, người bệnh thường cần phối hợp nhiều phương pháp điều trị.
Trong nhiều trường hợp, phẫu thuật được thực hiện trước, sau đó xạ trị để giảm nguy cơ bệnh tái phát. Nếu khối u không thể phẫu thuật hoặc việc phẫu thuật khó kiểm soát bệnh, xạ trị có thể trở thành phương pháp điều trị chính, đôi khi kết hợp hóa trị.
Ung thư lưỡi tái phát hoặc di căn
Bác sĩ có thể chỉnh định xạ trị nếu phát hiện ung thư lưỡi tái phát sau điều trị và tổn thương chưa từng được chiếu xạ. Khi bệnh đã tiến triển và không còn khả năng điều trị khỏi hoàn toàn, xạ trị có vai trò giảm nhẹ triệu chứng như đau, chảy máu, khó nuốt hoặc khối u gây ảnh hưởng đến sinh hoạt..
Theo bác sĩ Dương, xạ trị vùng lưỡi cần độ chính xác cao vì khu vực này liên quan trực tiếp đến nhiều chức năng quan trọng như ăn, nhai, nuốt và phát âm. Bác sĩ phải tính toán liều xạ để vừa kiểm soát khối u, vừa hạn chế ảnh hưởng đến các mô lành.
Trước khi điều trị, người bệnh được chụp CT mô phỏng và cố định vùng đầu cổ bằng dụng cụ chuyên dụng. Hình ảnh sau đó được sử dụng để xác định chính xác vùng cần chiếu xạ, lập kế hoạch điều trị.
Trong quá trình xạ trị, người bệnh có thể bị đau rát miệng, khô miệng, thay đổi vị giác, khó nuốt hoặc mệt mỏi. Mức độ tác dụng phụ tùy từng người và vùng được chiếu xạ. Chăm sóc răng miệng, dinh dưỡng đầy đủ, kiểm soát triệu chứng trong quá trình điều trị hỗ trợ người bệnh duy trì thể trạng tốt hơn.
